Pazos


 * // Pazos //**

Dentro do núcleo urbano de Pobra do Caramiñal atópase a Casa Grande de Aguiar. A súa orixe está nunha edificación do século XVI, que levantou a familia Romay, próxima á torre de Xunqueiras, pero a construción actual é do século XVIII e o nome de Aguiar vénlle por enlaces matrimoniais con esta liñaxe. Tamén se relacionaron os posuidores do conxunto co ilustre sociólogo do século XIX Joaquín Díaz de Rábago. No pazo -residencia privada pechada ao público- sobresae unha alta torreta. Na fachada destaca un frontón no que se inclúe un dobre escudo nobiliario no que se repiten as aguias explayadas e coroadas do apelido Aguiar.

Ó lado desa Casa de Aguiar áchase o pazo de Couto, construído en 1717, tal como figura no portalón de entrada ao frondoso xardín que o rodea. Pertenceu desde a súa fundación ata a actualidade á familia Valderrama. Posúe unha fermosa fachada barroca cun alargado soportal e galería con balaustrada. Nun dos muros laterais resalta unha orixinal pedra de armas sostida por unha sirena.

Tamén dentro do núcleo urbano, próxima á praia do Areal, consérvase unha orixinal casa nobre renacentista e plateresca do século XVI. En maio de 1987 terminouse a súa restauración e inaugurouse o Museo Vale-Inclán, a cuxos antepasados pertenceu.

Sen afastarse moito da poboación, sobre un altozano, álzanse as soberbias Torres de Xunqueiras, que conservan o nome dos seus primeiros señores. Fernán Martín de Xunqueiras fora no século XIII o fundador desta liñaxe, que exerceu durante séculos o señorío sobre a vila de Caramiñal. Un descendente dos Xunqueiras casou coa filla do famoso político Paio Gómez de Soutomaior, embaixador de Enrique III ante o Gran Tamerián de Hungría- tamén se relacionou esta familia cos próceres coruñeses Pérez dás Mariñas. O pazo pasou, para rematar, aos condes de Camarasa, quen o posuíron ata o seu alleamento a finais do século XIX.

Casa grande de Aguiar



Pazo do Couto



Accédese a el por unha longa avenida de plátanos orientais. O edificio foi levantado no século XV sobre a primitiva torre medieval e sufriu algunhas reformas en séculos posteriores. Na actualidade conserva un robusto corpo, cunha sólida torre cara ao sur e, no lado oposto, un gracioso balcón esquinal, así como varias pedras de armas.

Na ensenada da Mercé quedan as ruínas do pazo do mesmo nome, que apenas merecerían máis atención se non fose porque nos recordan que o escritor Vale-Inclán pasou algunhas tempadas nel. Nos seus arredores desenvólvese a imaxinaria acción dalgunhas das súas narracións de Comedías Bárbaras e Romance de lobos. Na capela, de estilo plateresco do século XVI, vese unha graciosa imaxe da Virxe golpeando ao demo. No escudo do edificio aparecen, acuartelados pola cruz de Ribadeneira, varios emblemas das familias nobres da zona.